Międzynarodowy krajobraz polityczny zmienia się w niespotykanym tempie, a rosnące napięcia geopolityczne są coraz bardziej kształtowane przez dostęp do przystępnej cenowo energii i surowców krytycznych. Unia Europejska mierzy się z narastającą presją, aby nie tylko stabilizować ceny energii, ale także wzmacniać swoją strategiczną autonomię i wewnętrzną odporność. Aby sprostać zewnętrznym wstrząsom i ryzykom systemowym, Europa musi pogłębić transgraniczną integrację energetyczną, przyspieszyć elektryfikację i skoordynować decyzje inwestycyjne na poziomie UE.

Polska stanowi istotną część tej szerszej transformacji europejskiej. W ciągu ostatniej dekady udział węgla w jej miksie energetycznym spadł o niemal 30%, potencjał odnawialnych źródeł energii gwałtownie się rozszerzył, a program energetyki jądrowej jest w fazie rozwoju.

W tym kontekście zorganizowana 24 czerwca 2026 r. z okazji 10-lecia działalności Forum Energii konferencja Energize EU. 2026 Energy Security Outlook stała się platformą dyskusji o strategicznych kierunkach integracji i reform sektora energetycznego w Europie. 

Wydarzenie zgromadziło kluczowych decydentów: przedstawicieli polskiego rządu (w tym resortu klimatu i środowiska, energii oraz finansów i gospodarki), reprezentantów Komisji Europejskiej (wystąpienie online Komisarza ds. energii i mieszkalnictwa Dana Jorgensena), instytucji finansowych, regulatorów oraz liderów sektorów energochłonnych i spółek energetycznych. Łącznie w konferencji wzięło udział ponad 250 osób. 

– Kolejny raz przekonaliśmy się, że polityka energetyczna przestała być wyłącznie domeną sektora energii. Stała się jednym z najważniejszych czynników decydujących o tempie wzrostu gospodarczego, atrakcyjności inwestycyjnej państw i w końcu przyszłości europejskiego przemysłu. Dlatego transformację energetyczną postrzegam nie jako koszt, lecz jako koło zamachowe polskiej gospodarki, jeden z głównych motorów wzrostu w nadchodzących dekadach. Musimy pamiętać, że transformacja energetyczna nie może być prowadzona w oderwaniu od polityki przemysłowej. Bez silnego przemysłu nie będzie skutecznej transformacji. A bez skutecznej transformacji trudno będzie utrzymać konkurencyjny przemysł w Europie – Andrzej Domański, Minister Finansów i Gospodarki.

– Zachęceni rekomendacjami Forum Energii, pracujemy nad nową odsłoną programu – można powiedzieć nowym „Czystym Powietrzem”. Bardzo spodobała mi się nazwa „Ciepły Dom”. Aby przyspieszyć transformację gospodarstw domowych, uporządkowaliśmy program „Czyste Powietrze” i będziemy go dalej udoskonalać, tak aby docierał do jak najszerszej grupy odbiorców oraz był bardziej dostępny i prostszy w realizacji. To niezwykle potrzebne. Dziękuję Pani Prezes Forum Energii, ponieważ prace nad tym programem rozpoczęły się od naszego wspólnego spotkania. O szczegółach będziemy mogli poinformować już wkrótce –  Paulina Hennig-Kloska, Ministra Klimatu i Środowiska.

–  Hasło „drill, baby, drill” nie jest hasłem na europejskie ani polskie realia. To nie jest hasło, które daje nam poczucie bezpieczeństwa. Mimo że jest często wygłaszane, bardziej w ramach politycznych spektakli niż merytorycznej dyskusji, nie odpowiada naszym uwarunkowaniom geofizycznym ani strategicznym potrzebom. Hasłem, które dziś powinno budować naszą odporność i wspierać transformację, jest elektryfikacja. Każdy kolejny kryzys to pokazuje. Żyjemy w ciekawych czasach i to właśnie powinno być dla nas wyznacznikiem, że potrafiliśmy sobie poradzić jako społeczeństwo dzięki konsekwentnie postępującej transformacji i budowaniu odporności – Miłosz Motyka, Minister Energii.

– Znajdujemy się w wyjątkowo wymagającym momencie. Od czasu eskalacji konfliktów na Bliskim Wschodzie rachunek Europy za import paliw kopalnych wzrósł o ponad 40 mld euro, a koszty te nadal rosną. Ta lekcja kryzysu jest bardzo kosztowna, ale jej przesłanie jest jednoznaczne: musimy odejść od zależności od paliw kopalnych i przyspieszyć rozwój czystej energii. Im szybciej wyciągniemy z tego wnioski i skutecznie zakomunikujemy je w Europie, tym szybciej będziemy mogli obniżyć ceny energii dla naszych obywateli – Dan Jørgensen, Komisarz Europejski ds. Energii i Mieszkalnictwa, Komisja Europejska.

.

Panel I: Strategiczny kierunek dla odporności energetycznej Europy

Tematem pierwszego panelu, w którym udział wzięli przedstawiciele rządów, Komisji Europejskiej oraz instytucji unijnych, była dyskusja o zapewnieniu Europie taniej i konkurencyjnej energii w czasach geopolitycznej niestabilności. Dyskusję poprzedziła prezentacja przedstawicielki BloombergNEF, Sofia Perelli-Rocco, ukazująca stan inwestycji w czyste technologie oraz OZE.

Prezentacja dostępna jest pod linkiem: BNEF x Forum Energii Presentation

Debata skupiła się wokół kluczowych pakietów legislacyjnych dyskutowanych na poziomie unijnym: zarządzanie polityką energetyczną i klimatyczną (energy and climate governance), pakietu sieciowego (Grids Package) oraz strategii elektryfikacji. W tym kontekście zauważono, że Polska wykazuje ostatnio wyraźną dynamikę zmian i jej działania przynoszą efekty.

W trakcie dyskusji paneliści ocenili działania Polski podjęte od 2022 roku:

• współpraca i redefinicja bezpieczeństwa – przedyskutowano proces odchodzenia od rosyjskich paliw kopalnych, a przedstawiciele Niemiec wskazali potencjalne obszary kooperacji z Polską, m.in. w zakresie wycofywania węgla oraz wspólnych rynków mocy,Aby zwiększyć odporność Europy i osiągnąć cele klimatyczne, potrzebna jest zarówno wspólna strategia, jak i bliższa współpraca między państwami, oparta na lepszych połączeniach infrastrukturalnych, usuwaniu barier regulacyjnych i dialogu między administracją, biznesem oraz społeczeństwem,

• rola koordynacji działań: przedstawiciele Komisji Europejskiej zwrócili uwagę na doświadczenia z projektami transgranicznymi, a Wspólnoty Energetycznej – na integrację z sąsiadami spoza UE (Ukraina, Mołdawia, Bałkany); zgodnie uznano, że nie ma odwrotu od transformacji, a kolejny kryzys musi motywować do głębszej koordynacji, np. poprzez współdzielenie rezerw i wspólne planowanie sieci,
• wąskie gardła i destabilizacja rynku – największym wyzwaniem pozostaje obniżanie cen energii przy jednoczesnej elektryfikacji, a sieci elektroenergetyczne są obecnie wąskim gardłem zmian ponieważ tempo rozwoju infrastruktury nie nadąża za tempem przyłączania nowych źródeł odnawialnych i wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną; eksperci ostrzegali przed doraźnymi krajowymi tarczami antycenowymi – choć przynoszą one chwilową ulgę, w dłuższej perspektywie psują rynek i zniechęcają inwestorów do finansowania niezbędnej elastyczności systemu.

.

Panel II: Wdrażanie zmian – priorytety transformacji dla Polski i UE

Drugi panel przyniósł pragmatyczne spojrzenie na wdrażanie założeń transformacyjnych i elektryfikację sektorów.

Wprowadzeniem do panelu była prezentacja na temat zmian w polskim miksie energetycznym (w którym w ciągu dekady udział węgla spadł o blisko 30%) oraz trendów w elektryfikacji budynków, ciepłownictwa i przemysłu. Następnie paneliści próbowali odpowiedzieć na pytanie: co zrobić, aby elektryfikacja stała się naturalnym wyborem dla biznesu i obywateli?

Dekada zmian.pdf 

Podczas dyskusji wybrzmiały kluczowe stanowiska i dylematy:

• Koszty pod nadzorem: Wanda Buk (Doradczyni Prezydenta RP ds. Energii) podkreśliła, że tempo i koszty zmian budzą obawy społeczeństwa. Konieczne jest ciągłe monitorowanie kosztów dla odbiorców końcowych oraz projektowanie takich rozwiązań wspierających, które nie obciążą nadmiernie budżetu państwa.
• Przemysł energochłonny pod presją: Mirosław Motyka (Prezes Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej) wskazał hutnictwo jako lidera elektryfikacji przemysłowej, lecz zaznaczył, że bez odpowiedniej polityki cenowej dla branż energochłonnych i realnych rekompensat kosztów emisji CO₂ europejski, a w tym polski przemysł straci konkurencyjność.
• Finansowanie infrastruktury: Grzegorz Onichimowski (Prezes PSE) zauważył, że rynek mocy, chroniący nas przed luką mocową, generuje koszty na rachunkach odbiorców (opłata mocowa). Zaproponował, że do zdjęcia tych obciążeń z konsumentów i sfinansowania inwestycji sieciowych przydałby się unijny mechanizm typu SAFE dla energetyki.
• Społeczny wymiar transformacji: Magdalena Młochowska (Dyrektorka Koordynatorka ds. Zielonej Warszawy) zwróciła uwagę na ryzyko zbytniego „spłaszczenia” debaty wyłącznie do wskaźników ekonomicznych. Dla mieszkańców miast najważniejszą korzyścią i motywacją do zmian pozostają czyste powietrze i poprawa jakości życia.
• Efektywność kapitału: Grzegorz Rabsztyn (Szef Biura Grupy EBI w Polsce) przypomniał o roli Europejskiego Banku Inwestycyjnego w finansowaniu trudnych projektów (np. z Funduszu Modernizacyjnego). Wskazał na potrzebę lepszego komunikowania korzyści płynących z niskiego oprocentowania kapitału EBI, co bezpośrednio przekłada się na redukcję kosztów rozwoju sieci.
• Wyzwania regulacyjne i głos rynku: Renata Mroczek (Prezeska URE) oceniła, że interwencje cenowe muszą być precyzyjnie „szyte na miarę”. Zadaniem regulatora jest godzenie interesów branży i odbiorców, którzy powinni ponosić jedynie uzasadnione koszty systemu. Ponieważ potrzeby konsumentów są zróżnicowane, pomoc finansowa nie powinna być powszechna – należy kierować ją precyzyjnie do tych, którzy jej potrzebują i nie korzystają jeszcze z innych form wsparcia.
• Rola sektora komercyjnego: Grzegorz Lot (Prezes Tauron Polska Energia) zwrócił uwagę na paradoks: podczas gdy wciąż powszechnie ogrzewamy się gazem, prosta zmiana taryfy na taryfę dynamiczną mogłaby obniżyć rachunki za prąd o 20%. Wskazał na potrzebę budowania elastycznych ofert i roli spółek skarbu państwa w obniżaniu kosztów dla odbiorców końcowych.

.

Refleksje na koniec

Celem konferencji było osadzenie krajowych dylematów w szerokim, europejskim kontekście zagadnień, takich jak transgraniczna integracja sieciowa, wyzwanie elektryfikacji i wspólne planowanie infrastruktury. Wydarzenie pokazało, że polskie bezpieczeństwo energetyczne nie może być rozpatrywane w izolacji od celów i mechanizmów całej Wspólnoty.

Choć dane pokazują bezdyskusyjny postęp w rozwoju zielonych mocy w Polsce, to koszty i obawy o stabilność dostaw energii mogą osłabiać poparcie społeczne dla transformacji. Dlatego tak ważne będą argumenty o odporności gospodarczej, stabilności systemu i bezpośrednich korzyściach finansowych dla odbiorców. Sukces kolejnego etapu zmian będzie zależał od tego, czy uda się pogodzić unijne ambicje regulacyjne z realnymi możliwościami finansowymi przemysłu i gospodarstw domowych.

.

>>> Galeria zdjeć z konferencji <<<