Najczęściej zadawane pytania

Podczas konferencji uczestnicy i internauci mieli możliwość zadawania pytań poprzez stronę slido.com. Przytoczone pytania znajdują się poniżej w pisowni oryginalnej. Jako, że nie udało się nam odpowiedzieć na wszystkie z nich, poniżej znajdują się nasze opinie.

1. Jaka strategia dla ciepłownictwa? Jaka droga rozwoju? Czy wiemy coś dzisiaj?

Strategia jaką przedstawiło Forum Energii wraz z ekspertami to pierwsza tego typu wizja sektora za kilkanaście/kilkadziesiąt lat. Nad strategią pracuje również Ministerstwo Energii, ale ani jej założenia ani jej horyzont czasowy nie są jeszcze znane.

Opracowując strategię dla ciepłownictwa Forum Energii przyjęło pewną wizję systemu w 2050 roku:

Budynki o niskim zużyciu energii końcowej wymagają energii bardziej na dogrzanie niż ogrzewanie. Dlatego też popularne są pompy ciepła. Paliwa kopalne zostają zastąpione przez energię odnawialną i energię elektryczną oraz energię z odzysku (rekuperacji). Budynki i systemy ciepłownicze wyposażone są w akumulatory ciepła i chłodu, pozwalające optymalizować koszty produkcji. Systemy ciepłownicze 5G charakteryzują się niskimi temperaturami 60/40 st. C., dzięki czemu mogą absorbować duże ilości ciepła z OZE i odzysku. Ciepło przepływa do i od odbiorcy – to czego jesteśmy dzisiaj świadkami w systemie elektroenergetycznym.

Ta wizja określa kierunki działań, które powinna realizować strategia dla ciepłownictwa. Zdaniem Forum Energii są to przede wszystkim:

  • Maksymalizacja efektywności energetycznej budynków
  • Zastąpienie paliw kopalnych innymi nośnikami energii (z OZE,  z odzysku, energia elektryczna)
  • Elastyczność funkcjonalna (dwukierunkowe przepływy ciepła, akumulacja energii, integracja z KSE)

2. Co, w strategii dla ciepłownictwa, z nowymi technologiami grzewczymi np. pompami ciepła, małymi OZE? Przecież mówimy o perspektywie 10 lat. Czy elektryfikacja jest alternatywą?

W raporcie przewidzieliśmy całą gamę technologii grzewczych wykorzystujących wszystkie dostępne źródła energii odnawialnej. Ponadto zakładamy wykorzystanie energii odpadowej (z procesów technicznych i wentylacji) i energii z odpadów. Elektryfikacja ciepłownictwa przy pomocy pomp ciepła docelowo skonsumuje około 30 TWh energii elektrycznej, pochodzącej z KSE (68%) i autoprodukcji w lokalnych instalacjach fotowoltaicznych (32%) (zgodnie ze scenariuszem dekarbonizacyjnym, scenariusz IV raportu).

3. Czy nie przerzucamy zużycia węgla z ciepłownictwa na energetykę, jeżeli chcemy zwiększyć ilość energii elektrycznej używanej do grzania? Patrz smog, CO2 itp.

W naszym raporcie zakładamy, że w 2050 roku energetyka z węgla będzie produkowała około 10% energii. Pozostała część energii będzie wytwarzana w jednostkach OZE i gazowych (vide „Scenariusz zdywersyfikowany bez atomu” w raporcie Forum Energii „Polski sektor energetyczny. 4 scenariusze”). Ponadto, jak wspomnieliśmy powyżej, 32% energii elektrycznej zasilającej pompy ciepła będzie pochodzić z fotowoltaiki. Nie można zatem twierdzić, że nastąpi wzrost zużycia węgla przez elektroenergetykę.

4. A może w ramach klastrów energii wspierać rozwój gminnej sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej z cenami prądu m.in. na cele ciepłownicze konkurującego z paliwami stałymi?

Forum Energii uważa, że to interesujący pomysł. Mechanizmy stymulujące rozwój klastrów powinny uwzględnić możliwość takiego działania.

5. Czy są wypracowane systemowe pomysły na transformację małych PEC-ów (poniżej 50MW) na przedsiębiorstwa efektywne energetycznie?

Według Forum Energii aktualnie funkcjonują takie rozwiązania systemowe jak:

  • wsparcie dla kogeneracji,
  • obowiązek odbioru ciepła z OZE oraz
  • wsparcie dotacyjne NFOŚiGW.

6. Czy można oczekiwać, że nowa, pokonsultacyjna wersja PEP w większym stopniu (niż obecny projekt) będzie obejmować sprawy ciepłownictwa?

Zespół ekspertów, powołany przez Ministra Energii pracuje nad odrębnym dokumentem rządowym poświęconym strategii rozwoju ciepłownictwa. Będzie to wyodrębniona strategia wykonawcza realizująca ogólne cele i wytyczne PEP i KPEiK.

7. Kiedyś był pomysł Ministerstwa Energii (były Min. Andrzej Piotrowski) aby obniżyć znaczenie akcyzę na prąd do celów grzewczych dla gospodarstw domowych. Co w temacie?

Według Forum Energii ten temat wymaga zrewidowania w świetle ostatnich aktów legislacyjnych dotyczących cen energii.

8. Czym będzie się ogrzewać Kowalski w domku jednorodzinnym w przypadku braku dostępu do sieci gazowniczej i ciepłowniczej i zakazu spalania paliw stałych?

W takiej sytuacji rozwiązaniem jest pompa ciepła (zakładając, że Kowalski ma do niej dostęp). Przy uzyskaniu dotacji do termomodernizacji budynku oraz zakupu pompy ciepła można utrzymać koszt ogrzewania na akceptowalnym poziomie.

9. Czy wzrost i przenoszenie cen CO2 w taryfach na ciepło wpłynie na wzrost niskiej emisji? Ryzyko wychodzenia ciepła systemowego poza EU ETS. Jak tym zarządzić?

Według Forum Energii wysoka cena CO2 może spowodować wzrost ceny ciepła systemowego. Jeżeli operator systemu nie podejmie działań, istnieje groźba odłączeń odbiorców od sieci i przejście na ogrzewanie indywidualne. Jeżeli będzie to ogrzewanie węglem lub biomasą to istnieje realna groźba wzrostu niskiej emisji. Rozwiązaniem problemu będzie wprowadzenie celów redukcyjnych dla obszaru non-ETS, a co za tym idzie i pojawienie się kosztu zewnętrznego w cenie paliwa (np. poprzez podatek akcyzowy proporcjonalny do emisyjności danego rodzaju paliwa).

10. Czy URE przewiduje intensyfikację działań związanych z przyznawaniem "białych certyfikatów", gdyż w opinii środowiska system nie działa?

Według informacji z Urzędu Regulacji Energetyki będzie to możliwe pod warunkiem wzmocnienia kadrowego Urzędu.

11. Czy URE oceniając taryfy bierze pod uwagę tylko koszty dla odbiorców, czy także potrzeby modernizacyjne przedsiębiorstw i jakość powietrza?

URE stara się godzić interesy obu stron starając się zachować równowagę pomiędzy potrzebami przedsiębiorstw i możliwościami gospodarstw domowych.

12. Ile obecnie jest zawartych umów z mieszkańcami w ramach programu "Czyste Powietrze" w skali całego kraju?

Zgodnie z informacją opublikowaną przez CIRE „… do 19 kwietnia br. złożono 45 257 wniosków o udzielenie dofinansowania w ramach programu "Czyste powietrze" na ponad 45,2 mln zł. Podpisano 6263 umów na kwotę ponad 87 mln zł w formie dotacji i 1,3 mln zł w formie pożyczki. Ok. 6,9 mln zł już wypłacono (dotacje oraz pożyczki).

13. Wzrost konsumpcji gazu ziemnego o ok 30% do roku 2030 - dzisiaj widać, że większość dużych EC przechodzi na gaz. Same te duże mogą mieć większy wolumen, niż 30%.

Według Forum Energii przy wzroście efektywności energetycznej budynków maleje zapotrzebowanie na gaz.

14. Czy prognozowane zapotrzebowanie na gaz jest rozdzielone na ciepłownictwo i energię elektryczną w przypadku gazowych jednostek kogeneracyjnych?

W raporcie prognozowane zużycie gazu obejmuje łącznie ciepłownictwo i energię elektryczną.

15. Dlaczego w przeprowadzanych analizach nie bierze się pod uwagę tendencji rozwoju technologii chłodu z ciepła i powiązania obu technologii w ogólnym bilansie?

Analiza obejmowała zapotrzebowanie na energię pierwotną do celów grzewczych, wobec czego pominięto chłód sieciowy. Według analiz Politechniki Warszawskiej, zapotrzebowanie na chłód sieciowy wynosi ok. 19 PJ. Uznaliśmy za dopuszczalne uproszenie odstąpienie od analizy tego strumienia energii, koncentrując się na głównym problemie, czyli strumieniu energii dla celów grzewczych wynoszącym ok. 780 PJ.

Ponadto należy zwrócić uwagę na inną przyczynę wyhamowywania wykorzystania chłodu sieciowego, jaką jest stałe obniżanie temperatury czynnika grzewczego w systemach ciepłowniczych (szczególnie latem). Rozwój niskotemperaturowych sieci ciepłowniczych stoi w kontrze ze sprawnością wytwarzania chłodu w agregatach absorpcyjnych, co spowalnia rozwój technologii chłodu sieciowego. Sens energetyczny będą miały scentralizowane systemy wody lodowej, w których centralne agregaty chłodnicze mogą być zasilane na terenie elektrociepłowni czynnikiem o wysokiej temperaturze.

16. Czy ciepłownictwo ma obecnie konkurencyjną ofertę sprzedaży ciepła w stosunku do gazu ziemnego dla budynków jednorodzinnych?

Zdaniem Forum Energii to zależy od systemu ciepłowniczego. W niektórych systemach cena ciepła zaczyna być niekonkurencyjna. Szczególnie problem ten jest zauważalny w grupie tzw. nieefektywnych systemów ciepłowniczych.

17. Czy jest szansa, żeby Fundusz Modernizacyjny w całości został przeznaczony na ciepłownictwo?

Jeżeli sektor ciepłownictwa przygotuje racjonalny plan modernizacji i jasno go zakomunikuje, a decydenci przedstawią go w Brukseli to jest szansa na to, że Fundusz Modernizacyjny pokryje potrzeby transformacji ciepłownictwa w Polsce. Ciepłownictwo jest potężnym elementem sektora energii i jednocześnie ma zdecydowanie większy (gorszy) wpływ na jakość powietrza i na klimat. Zatem, w opinii Forum Energii bardziej opłaca się przeznaczyć Fundusz na modernizację ciepłownictwa, gdyż z każdej zainwestowanej złotówki uzyskamy lepszy efekt środowiskowy, niż w przypadku inwestycji w innych sektorach. O tym, że Fundusz Modernizacyjny powinien stać się „Funduszem Antysomogowym” pisaliśmy kilka miesięcy temu na naszej stronie internetowej.

18. Jak duża jest skala ubóstwa energetycznego poza grupą ludzi ubogich w ogóle?

Według Instytutu Badań Strukturalnych, ubodzy energetycznie to mniej niż 10% populacji gospodarstw domowych czyli 1,2 mln gospodarstw domowych. Z tych 10% ponad połowa jest uboga dochodowo – możemy przyjąć, że ubogich energetycznie (ale nie dochodowo) jest około 500 tys. gospodarstw domowych w Polsce.

19. Czy znane są jakieś dobre i konkretne praktyki radzenia sobie z ubóstwem energetycznym w innych krajach? Czy ktoś sobie w ogóle z tym poradził?

Najczęstszymi sposobami radzenia sobie z ubóstwem energetycznym są: pełne finansowanie termomodernizacji, bony na zakup paliwa, doradztwo energetyczne i rozwiązywanie drobnych usterek energetycznych przez doradców. Nie udało się całkowicie rozwiązać problemu w żadnym z europejskich krajów, ale dzięki dedykowanym działaniom np. w Wielkiej Brytanii skala ubóstwa energetycznego maleje.