Ukraina posiada potencjał geologiczny w zakresie niektórych surowców krytycznych (ang. critical raw materials, CRMs), istotnych dla transformacji Unii Europejskiej, jednak jej obecna rola w unijnych łańcuchach dostaw pozostaje marginalna. W 2024 r. Ukraina eksportowała do UE jedynie dwa surowce krytyczne w formie surowców pierwotnych – tytan oraz grafit naturalny, które łącznie stanowiły mniej niż 0,2% całkowitego eksportu Ukrainy do UE. Przedstawiamy raport Critical raw materials in the energy transition: assessing Ukraine's potential for EU supply chain, przygotowany w ramach projektu Green Deal Ukraїna (GDU) — niemiecko-polsko-ukraińskiej inicjatywy realizowanej w ramach Programu Europejskiego w Forum Energii, przy udziale Forum Energii jako partnera projektu.      

Czasy są niespokojne – bezpośrednio za wschodnią granicą Polski trwa wojna, a w Stanach Zjednoczonych doszło do dużej politycznej zmiany. Wybory prezydenckie pokazały też, jak bardzo spolaryzowane jest polskie społeczeństwo. Polityka energetyczno-klimatyczna stała się częścią wojny politycznej, kulturowej i gospodarczej. Ciągle wybrzmiewa echo antyunijnej kampanii dotyczącej Zielonego Ładu i związanego z nim pakietu Gotowi na 55 (ang. Fit for 55). Choć różnica zdań i konstruktywna krytyka to ważne elementy demokracji, rosnąca fala dezinformacji i propaganda są dla niej zagrożeniem. Dlatego tak ważne jest, aby każdy z nas miał możliwość zapoznania się z założeniami i celami wprowadzanych zmian. Nie będziemy jednak szczegółowo analizować setek stron skomplikowanych dyrektyw i rozporządzeń. Zamiast tego w niniejszym opracowaniu w zwięzłej formie przedstawiamy fakty i liczby wynikające z prawa unijnego. Chcemy, żeby na tej podstawie każdy mógł sam wypracować sobie zdanie na ten temat. Liczymy też na to, że po zaprzysiężeniu Prezydenta, zarówno rząd, jak i pałac prezydencki będą mogli skupić się na wdrażaniu potrzebnych w Polsce reform, odsuwając na bok hiperboliczne narracje o szkodliwości unijnej polityki transformacyjnej.

Od ponad trzech lat Unia Europejska ogranicza zależność od rosyjskich paliw kopalnych, traktując to jako kluczowy element polityki bezpieczeństwa, który jednocześnie jest spójny z polityką klimatyczną. Mimo wprowadzenia takich inicjatyw jak plan RePowerEU czy opublikowana w maju 2025 r. mapa drogowa odejścia od importu energii z Rosji państwa członkowskie wciąż wydają miliardy euro na rosyjskie surowce. W nowym raporcie pt. Bezpieczneństwo energetyczne Unii Europejskiej. Jak uniezależnić się od rosyjskich paliw do końca 2027 r.?  Forum Energii i Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) – niezależny think tank monitorujący wpływ sektora energetycznego na klimat, gospodarkę i zdrowie publiczne – pokazują, że całkowite uniezależnienie UE od rosyjskich źródeł energii jest możliwe. Potrzebne do tego są jednak konkretne działania i solidarne przestrzeganie sankcji przez państwa członkowskie.

Unia Europejska stoi przed koniecznością opracowania nowej strategii bezpieczeństwa energetycznego, która uwzględnia transformację energetyczną w kontekście dynamicznych zmian geopolitycznych. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie, zmiany polityczne w Stanach Zjednoczonych oraz rosnące napięcia na arenie międzynarodowej to sygnały, że Europa musi na nowo przemyśleć, jak budować odporność swojego systemu energetycznego na kryzysy.  W odpowiedzi na te wyzwania Forum Energii, we współpracy z czołowymi europejskimi ekspertami, opracowało raport prezentujący nową wizję bezpiecznej, odpornej i zrównoważonej przyszłości energetycznej UE. Publikacja raportu zbiega się z okresem polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, która wyznaczyła bezpieczeństwo energetyczne jako jeden ze swoich priorytetów.