Paradygmat bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej ulega zmianie. Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę po raz kolejny pokazała, że dostawy energii mogą być wykorzystywane jako narzędzie nacisku politycznego. Uniezależnienie Europy od rosyjskich paliw leży w jej interesie — nie tylko ze względu na bezpieczeństwo energetyczne, lecz także w celu ochrony suwerenności, stabilności cen oraz przewidywalności dostaw. Jeśli transformacja energetyczna zostanie przeprowadzona w sposób zaplanowany, spójny i solidarnościowy, będzie bezpieczna dla wszystkich państw członkowskich UE.
Obecnie Unia Europejska pracuje nad kilkoma kluczowymi zmianami legislacyjnymi, w tym nad nowymi ramami bezpieczeństwa energetycznego (ich projekt ma zostać opublikowany w pierwszym kwartale 2026 r.) oraz nad rozporządzeniem dotyczącym zakończenia importu rosyjskiego gazu ziemnego. Nie wszystkie kraje członkowskie popierają te rozwiązania — szczególny sprzeciw wyrażają Węgry i Słowacja, które nadal kupują znaczne ilości rosyjskiego gazu rurociągowego i ropy naftowej. Kraje te argumentują, że odcięcie dostaw byłoby zbyt kosztowne w ich regionalnych uwarunkowaniach.
Analizy Forum Energii pokazują jednak, że technicznie zastąpienie rosyjskich paliw jest możliwe, choć wiąże się z pewnymi kosztami. Europa mogłaby kontynuować ten proces bez udziału Węgier i Słowacji, lecz lepszym rozwiązaniem byłoby wypracowanie uczciwych mechanizmów, które uwzględnią obawy tych państw, jednocześnie utrzymując wspólny kierunek – całkowite odejście od rosyjskich paliw.
.
UWAGA: Wydarzenie było prowadzone w języku angielskim.
.
Podczas spotkania online poruszyliśmy następujące zagadnienia:
- Jaka jest ogólna sytuacja energetyczna Europy?
- Jak REPowerEU wpływa na bezpieczeństwo energetyczne regionu i które kwestie wymagają dodatkowej uwagi?
- W jaki sposób kształtują się ceny energii?
- Na jakim etapie znajduje się wdrażanie REPowerEU?
- Jakie są główne bariery realizacji planu?
- Skąd wynika opór Węgier i Słowacji wobec rezygnacji z rosyjskich dostaw?
- Jak można przezwyciężyć ten opór skutecznie i w duchu europejskiej solidarności?
Agenda:
10:00-10:10 Powitanie i wprowadzenie: Krajobraz energetyczny Unii Europejskiej
- Joanna Pandera, Prezeska, Forum Energii
10:10-10:20 Wystąpienie wprowadzające: Kontekst polityki REPowerEU
- Maciej Zaniewicz, Starszy Analityk, Program Europejski, Forum Energii
10:20-10:30 Komentarz ekspercki
- Maciej Ciszewski, Kierownik Jednostki ds. Dywersyfikacji i Wspólnych Zakupów, DIR-F – Bezpieczeństwo Energetyczne i Stosunki Międzynarodowe, Dyrekcja Generalna ds. Energii, Komisja Europejska
10:30-11:10 Dyskusja panelowa
- Aleksander Vigne, Lider Zespołu ds. Dywersyfikacji i Wspólnych Zakupów, DIR-F – Bezpieczeństwo Energetyczne i Stosunki Międzynarodowe, Dyrekcja Generalna ds. Energii, Komisja Europejska
- Péter Kotek, Starszy pracownik naukowy, Regional Centre for Energy Policy Research (REKK)
- Isaac Levi, Kierownik zespołu ds. polityki europejsko-rosyjskiej i analiz energetycznych, CREA
- Moderator: Maciej Zaniewicz, Starszy Analityk, Program Europejski, Forum Energii
11:10-11:30 Q&A